Moeten we bezorgd zijn over de vogelgriep? Ja en nee. Life Sciences-docent Feike van der Leij, tevens als moleculair bioloog verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, houdt er niet van griepgolven in hokjes te duwen. De cyclus van een pandemie (een griepepidemie die zich afspeelt over een groot gebied) om de dertig jaar waar veel virologen voor waarschuwen (en de laatste was in 1968) zegt hem niks.

 

Desalniettemin moeten we de agressieve griepvarianten niet onderschatten en mogen we de gevolgen niet bagatelliseren, vindt Van der Leij. De Spaanse griep heeft in 1918 veertig miljoen mensen het leven gekost. "Meer dan alle slachtoffers van de pest bij elkaar." Toch denkt Van der Leij niet dat het grote gevaar komt van het H5N1-virus. Dat virus is weliswaar bijzonder agressief (van de honderden besmette dieren is de helft overleden), maar lijkt niet bijster besmettelijk te zijn. De te vrezen variant is het influenzavirus dat zowel agressief als besmettelijk is. "De echte variant waar we ons bezorgd om moeten maken, moet nog komen", stelt Van der Leij.

 

Hij heeft kort daarvoor uitgelegd dat gevaarlijke griepvirussen worden opgebouwd uit de eiwitten Hemaglutine en Neuraminidase. Van de eerste bestaan zestien typen, van de tweede negen. Er zijn derhalve 144 combinaties (zestien keer negen) mogelijk, waarvan het H5N1-virus dat nu via ganzen en eenden de wereld overgaat, er één is.

 

Het probleem bij het H5N1-virus is dat de immuunrespons zo slecht is. Zowel bij mensen als gevogelte. Er zijn meerdere vaccinaties nodig om resistent te worden voor het virus. "Daarom moet je je afvragen of vaccineren loont of niet", stelt Van der Leij. Hij vindt het een goed idee om de hele Nederlandse bevolking te vaccineren, maar nu nog niet. Niet tegen het H5N1-virus tenminste. "Het is een hele operatie, omdat de mensen dan meerder keren gevaccineerd moeten worden. Dus ik zou het niet doen. Zodra de gevaarlijke combinatie optreedt, dan is het zaak gelijk die mutaties te detecteren." Het maken van een nieuw vaccin kost dan nog zo'n zes maanden, zegt Van der Leij erbij.

 

Voor vmbo-3 leerling Rixt de Vos is het geen gemakkelijke materie, maar na afloop van de les is haar belangstelling voor biotechnologie alleen maar toegenomen. "Of ik wil meewerken aan de bestrijding van de vogelgriep? Als het kan zeker." Ze vindt het vooral opmerkelijk dat de hele wereld in de ban is van welgeteld acht genen, want daar komt de virusbedreiging vandaan. "Dat miljarden mensen bang zijn voor zoiets kleins, dat is wel fascinerend." Moeder Petra Visser heeft het verhaal dankzij haar medische achtergrond goed kunnen volgen, zegt ze. De verpleegkundige vindt het vooral belangrijk dat mensen niet onnodig bang gemaakt worden. "Er moeten niet allemaal apenverhalen de ronde doen, zoals nu in de Verenigde Staten gebeurt", zegt ze. "Mensen worden een beetje gek gemaakt. Al die onzekerheden, dat kan voor heel veel onrust zorgen."